Ogólnopolska Interdyscyplinarna Konferencja Naukowa

Literatura w działaniu. Fandomy, algorytmy i kultura cyfrowa

organizowana przez Katedrę Mediów i Badań Kulturowych Instytutu Filologii Polskiej w dniach 13–14 maja 2027.

Współczesna literatura funkcjonuje dziś nie tyle obok mediów, ile wewnątrz złożonych ekosystemów technologicznych, komunikacyjnych i ekonomicznych. Książki, teksty literackie oraz praktyki czytelnicze podlegają procesom mediatyzacji, platformizacji i datafikacji, stając się elementami globalnych obiegów treści zarządzanych przez algorytmy, platformy cyfrowe i infrastruktury sieciowe. Literatura jest obecna w mediach społecznościowych, systemach rekomendacyjnych, środowiskach fanowskich, grach, serwisach streamingowych oraz narzędziach generatywnej sztucznej inteligencji.

Jednocześnie obserwujemy przemiany samego rozumienia literatury. Zmieniają się modele autorstwa, praktyki odbioru i uczestnictwa w kulturze, sposoby budowania wspólnot interpretacyjnych oraz relacje między twórczością ludzką i maszynową. Teksty literackie coraz częściej funkcjonują jako elementy transmedialnych uniwersów narracyjnych, obiekty cyrkulujące między platformami i formatami, a także dane podlegające analizie, przetwarzaniu i rekomendacji.

Współczesne badania kulturoznawcze, medioznawcze, komunikologiczne i antropologiczne zwracają uwagę nie tylko na same teksty, lecz również na infrastruktury technologiczne, praktyki użytkowników, ekonomie uwagi, kultury algorytmiczne oraz polityczne i społeczne konsekwencje funkcjonowania literatury w środowisku cyfrowym. Literatura staje się współcześnie istotnym miejscem negocjowania tożsamości, pamięci, afektów, wartości i wyobrażeń dotyczących przyszłości technologicznej i miejsce samego człowieka w świecie.

Celem konferencji jest stworzenie przestrzeni do interdyscyplinarnej dyskusji nad współczesnymi przemianami literatury w kontekście kultury cyfrowej, mediów sieciowych i kultury popularnej. Zapraszamy badaczy i badaczki reprezentujących literaturoznawstwo, kulturoznawstwo, antropologię kultury, nauki o komunikacji społecznej i mediach, socjologię, humanistykę cyfrową, game studies, fan studies, platform studies, AI studies oraz pokrewne dyscypliny.

 

Proponowane obszary tematyczne

 

Literatura w kulturach platformowych i algorytmicznych

• platformizacja obiegu literatury;
• platform studies a badania literackie;
• algorytmy rekomendacyjne i kultury czytelnicze;
• datafikacja praktyk odbiorczych;
• ekonomia uwagi i widzialność literatury w sieci;
• BookTok, Bookstagram, Goodreads i społeczności platformowe;
• literatura w ekosystemach platform cyfrowych;
• infrastruktury cyfrowe kultury literackiej.

 

Antropologia cyfrowa czytania i uczestnictwa

• czytanie jako praktyka społeczna i kulturowa;
• antropologia społeczności czytelniczych online;
• afekty, emocje i doświadczenia czytelnicze;
• rytuały uczestnictwa w kulturze literackiej;
• praktyki fanowskie i oddolne formy interpretacji;
• tożsamości czytelnicze w środowiskach cyfrowych;
• etnografie platform i wspólnot literackich.
• kultura słuchalności literatury (audiobooki, multitasking, platformizacja, Audible, Storytel, audioseriale, rola lektora, algorytmy rekomendacyjne);
• literatura a dostępność (multimodalność, tłumaczenie na PJM, audiodeskrypcje);
• adaptacje literackie w kulturze streamingu.

 

Literatura, dane i humanistyka cyfrowa

• distant reading i computational literary studies;
• sztuczna inteligencja w badaniach literackich;
• analiza danych kulturowych;
• cyfrowe archiwa i pamięć kulturowa;
• eksploracja tekstów literackich metodami obliczeniowymi;
• krytyczne perspektywy wobec humanistyki cyfrowej;
• literatura jako obiekt danych.

 

Literatura, AI i posthumanizm

• generatywna sztuczna inteligencja a twórczość literacka;
• współautorstwo człowieka i maszyny;
• kulturowe wyobrażenia sztucznej inteligencji;
• posthumanistyczne i więcej-niż-ludzkie narracje;
• automatyzacja kreatywności;
• etyka generowania tekstów;
• przyszłość autorstwa i własności intelektualnej.

 

Literatura, fandomy i kultury uczestnictwa

• fan studies i współczesne wspólnoty interpretacyjne;
• fanfiction, remiks i twórczość transformacyjna;
• ekonomie fanowskie;
• literackie uniwersa transmedialne;
• kultura konwergencji i uczestnictwa;
• memetyzacja literatury;
• literatura w kulturze influencerów;
• autor jako brand/influencer;
• kontrowersje w fandomach; interpretacja jako pole walki między frakcjami.

 

Literatura, pamięć i polityka kultury

• literatura a pamięć kulturowa i zbiorowa;
• narracje literackie wobec kryzysów społecznych i politycznych;
• literatura i kultura pamięci w środowisku cyfrowym;
• platformy a polityka widzialności tekstów;
• cenzura, moderacja i kontrola obiegów kulturowych;
• literatura wobec dezinformacji i kryzysu autorytetów wiedzy;
• trudne dziedzictwo: pamięć, reprezentacje i kultura popularna w literaturze (literatura holo-polo, edutainment, memizacja traumy);
• praktyki ukrytego autorstwa (Malcolm XD, Ferrante),

 

Transmedialność i ekologie narracyjne

• narracje transmedialne;
• czytanie gier wideo;
• komiks – tekst i obraz;
• światy narracyjne funkcjonujące między mediami;
• literatura i gry cyfrowe;
• storytelling w kulturze konwergencji;
• adaptacje jako praktyki kulturowe;
• media mix i franczyzy kulturowe;
• ekologie współczesnych opowieści.

 

Zapraszamy Państwa do udziału

 

Zgłoszenia należy przesyłać przez formularz dostępny tutaj.

Termin przesyłania zgłoszeń: 30.03. 2027.

O decyzji w zakresie przyjęcia referatu do wygłoszenia zawiadomimy Państwa do 10.04.2027.

Opłata konferencyjna wynosi: 450 zł dla pracowników naukowych i 250 zł dla doktorantów.